Приговор Батырбекову, журналисту ЮКО

Неофициальный перевод

Дело №5154-19-00-1/200 от 23 сентября 2019 года г. Сарыагаш

В составе Сарыагашского районного суда: председательствующий судья З. Алсеева,

секретарь судебного заседания Ниязбеков Е.,

С. подсудимый Батырбеков,

защитник подсудимого адвокат И. Курманбай,

потерпевший Б. Абдиев,

в открытом судебном заседании с участием защитника потерпевшего адвоката Г. Абдукаликовой, рассмотрено уголовное дело общего порядка, по которому подсудимый гр.:

Батырбеков Аманкельды Мырхиевич, 17 декабря 1965 года рождения, уроженец Байдибекского района Южно-Казахстанской области, казах,  образование высшее, женат, ранее приговором районного суда №2 Сарыагашского района от 19.01.2017 года по ч. 3 ст. 411 УК Республики Казахстан к ограничению свободы сроком на 1 (один) год, 5 (пять) месяцев, 19 (девятнадцать) дней. В соответствии с Законом Республики Казахстан от 13 декабря 2016 года» Об амнистии в связи с двадцатилетием Независимости Республики Казахстан», освобожденный от наказания, председатель Общественного объединения «Сарыагаш-Әділет», житель поселка Коктерек, улица Бейбитшилик, дом №1, получил копию жалобы частного обвинения, в суд подана жалоба частного обвинения в совершении уголовных правонарушений, предусмотренных частью 3 статьи 130 Уголовного кодекса Республики Казахстан, частью 2 статьи 131 Уголовного кодекса Республики Казахстан.

ОПИСАТЕЛЬНАЯ ЧАСТЬ:

Подсудимый А. Батырбеков на своей личной странице в социальной сети «Facebook сделал запись «Торғай аулау ма әлде «тупить» ету ме?» опубликованную 11.01.2019 года, «Ақшаң болса қалтаңда талтаң да талтаңда или келестегі кеңкелестік-3«, опубликованная 23.02.2019 года, в записи «Мұқағали давай до свидания или кеңкелестік-4«, опубликованной 24.02.2019 года, в записи «Құдам бар, не қамым бар немесе Келестегі кеңкелестік-6» от 19.04.2019г, в записи «Қандай үкім немесе Келестегі кеңкелестік-7» от 08.05.2019г, в записи «Естеріңізге сала кетейік, алдыңғы «Келестегі кеңкелестік-5» есть данные, которые наносят ущерб чести и достоинству и деловой репутации потерпевшего Б. Абдиева, Руководитель районного отдела образования  Келесского района Бахтияр Абдиев не несет никакого наказания за налаженную коррупционную схему, мы высказали мнение что «заврайоно Келеса» Бахтияр Абдиев бесстрашно идет на незаконные действия, что освобожденных 63 директоров школ Бахтияр Абдиев без конкурса и без отбора вернул их обратно на должности. К примеру, «заврайоно» Бахтияр Абдиев запросил три тысячи долларов у Зульфии Умаргазиевой для назначения её на должность директора Детской музыкальной школы. В крайнем случае, Бахтияр Абдиев должен был хотя бы попрощаться с занимаемой должностью при таких правонарушениях. В предыдущей серии мы приводили, что руководитель районного отдела образования Бахтияр Абдиев, назначив директоров школ нарушал грубо закон, потому что верит, что его «крыша» сильна, и мы приводили информацию кто является его «крышей». Опубликовав указанные записи, допустив высказывания «наладив коррупцию», «переназначив директоров без конкурса», «запросив у Умаргазиевой Зульфии три тысячи долларов за назначение директором», распространили заведомо ложные сведения, порочащих его честь и достоинство, подрывающих его честь и деловую репутацию, с использованием средств массовой информации, сетей телекоммуникаций.

 

 

Вместе с тем, А. Батырбеков в вышеуказанных записях, опубликованных в своей социальной сети «Facebook», унижает честь и достоинство потерпевшего Б. Абдиева записью «Руководителем отдела образования Келесского района, тупой аким Бозая назначил Б.Абдиева». тем самым публикуя сведения, то есть, используя средства массовой информации, сети телекоммуникаций, нецензурно оскорбил и унизил честь и достоинство потерпевшего Б. Абдиева.

МОТИВАЦИОННАЯ ЧАСТЬ:

В ходе судебного разбирательства подсудимый Батырбеков А. заявил, что не согласен с жалобой частного обвинения, не разглашает недостоверные сведения, что все данные, приведенные в своей странице в социальной сети «Facebook», соответствуют действительности. Что имеется заявление З.Умаргазиевой о том, что руководитель районного отдела образования Келесского района Б.Абдиев попросил 3000 долларов за назначение Умаргазиевой директором детской музыкальной школы, что на З,Умаргазиеву было оказано давление со стороны руководства и что она обращалась в общественное объединение «Сарыағаш-Әділет» за помощью и была принята в состав объединения. А высказывание «тупой аким Бозая» не являлись его прямыми словами, а были использованы цитаты некого фейка «Алик Федр» и что обозначалось в контексте что «поступила информация».

В официальном ответе отдела образования Сарыагашского района, говорится что директора школ Келесского района освобождены от занимаемых должностей на основаниях поданных заявлений по собственному желанию. Согласно законодательству, восстановление на должности должно происходить на конкурсной основе, однако Б.Абдиев проигнорировав данное требование, восстановил директоров в должностях. Также подсудимый заявил, что не было никаких личных неприязненных отношений с Б.Абдиевым и публикации являлись лишь обсуждением событий, происходящих в обществе.( 5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4 от 11.09.19 и 5154-19-00-1_200_20092019101003_mix.mp4 от 20.09.19)

В ходе судебного следствия потерпевший Абдиев Б. полностью подтвердил жалобу частного обвинения и подтвердил что записи подсудимого А.Батырбекова в социальной сети «Facebook» содержали заведомо ложные сведения, порочащие честь и достоинство, подрывающие авторитет потерпевшего, а также, в связи с созданием административно-территориальной единицы Келесского района при назначении директоров школ просил у каждого взятку в размере трех тысяч долларов, допустил коррупцию, «пресекал закон, не боялся незаконности», с использованием сети телекоммуникаций, распространяя информацию, не соответствующую действительности, оскорбляя клеветой, а также оскорбляя в опубликованных статьях словами, унижающими честь и достоинство в непристойной форме, просил привлечь потерпевшего А.Батырбекова к ответственности по ст. 130 Уголовного кодекса-части 3, 131 Уголовного кодекса-ч. 2-ч. (5154-19-00-1_200_04092019103758_mix.mp4 04.09.19 и 5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4) от 11.09.19)

В судебном следствии свидетель А.Жузенов заявил, что является депутатом районного маслихата, что не имеет никакого отношения к потерпевшему Б.Абдиеву, что депутаты маслихата не имеют отношения к назначению на должность, занимаемую Б.Абдиевым, что не имеет отношения к принимаемым им решениям и что не является сватом К.Балабиеву и заявил, что А.Батырбеков оклеветал его. (5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4 от 11.09.19)

Во время судебного следствия, свидетель З.Умаргазиева заявила, что Б.Абдиев не требовал от неё никаких денег и что она не подавала жалобу в компетентные органы и что Б.Абдиев является очень исполнительным руководителем. (5154-19-00-

1_200_11092019100431_mix.mp4) от 11.09.19)

В ходе судебного следствия свидетель Аскарова сообщила, что работала директором средней школы №13 им.Т. Бигельдинова, расположенной в Келесском районе,

Что Б.Абдиев как руководитель отдела образования не требовал от неё никаких денег, не оказывал давления, не заметила у Б.Абдиева никаких отрицательных сторон по служебной деятельности.

Также заявила что в 2018г при отделении из Сарыагашского района отдельно в Келесский район, обратилась в отдел образования Сарыагашского района с заявлением о переводе на должность директора средней школы №13 им.Т. Бигельдинова, расположенного в Келесском районе.  (5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4) от 11.09.19)

В ходе судебного следствия свидетель Д. Жолдасов сообщил, что является директором средней школы, расположенной в Келесском районе, дал идентичные со свидетелем А.Аскарова показания. (5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4) от 11.09.19)

Опрошенная в ходе заседания эксперт М.Мырзаева заявила, что по данному уголовному делу давала свое заключение №101 от 27.06.2019г, по данным заключения, в предложенных к исследованию материалах имеются слова оскорбления, унижающие честь и достоинство Б.Абдиева, направленные на отрицательную характеристику его личности, унижающие неприлично честь и достоинство, высказывание «тупой аким Бозая» в статье, что являются оскорбительными, унижающими Б.Абдиева в непристойной форме, что эти слова является словами, направленными в адрес Б.Абдиева. (5154-19-00-1_200_20092019101003_mix.mp4 от 20.09.19)

Несмотря на то что подсудимый А.Батырбеков не признал свою вину, распространенные им сведения о коррупционных нарушениях, допущенных Б.Абдиевым, распространение заведомо ложных сведений, порочащих его честь и достоинство, и дискредитирующих его честь и достоинство, с использованием средств массовой информации, сетей телекоммуникаций закрепляются документами, накопленными по делу и показаниями свидетелей.

Именно:

Свидетель З.Умаргазиева заявила, что Б.Абдиев не требовал от неё никаких денег и что она не подавала жалобу в компетентные органы и что Б.Абдиев является очень исполнительным руководителем.

Свидетель Аскаров сообщил, что работал директором средней школы №13 им.Т. Бигельдинова, расположенной в Келесском районе,

Что Б.Абдиев как руководитель отдела образования не требовал от неuj никаких денег, не оказывал давления, не заметил у Б.Абдиева никаких отрицательных сторон по служебной деятельности.

Также fcrfhjd заявил что в 2018г при отделении из Сарыагашского района отдельно в Келесский район, обратилcz в отдел образования Сарыагашского района с заявлением о переводе на должность директора средней школы №13 им.Т. Бигельдинова, расположенного в Келесском районе.

Свидетель Д.Жолдасов дал идентичные с А.Аскаровым показания.

Согласно заключению №101 эксперта Психолого-филологического Судебно-экспертного исследования от 27.06.2019г, исследуя статьи «Торғай аулау ма әлде «тупить» ету ме?», «Ақшаң болса қалтаңда талтаң да талтаңда немесе Келестегі кеңкелестік-3», «Мұқағали давай до свидания немесе Келестегі кеңкелестік-4», «Құдам бар, не қамым бар немесе Келестегі кеңкелестік-6», «Қандай үкім немесе Келестегі кеңкелестік-7», согласно представленным на экспертизу текстам установлено, что  данные статьи направлены на направлено на отрицательную оценку занимаемой должности и личности Б.Абдиева и порочащие честь, достоинство и деловую репутацию Б.Абдиева.

Кроме того, в соответствии с Указом Президента Республики Казахстан от 5 июня 2018 года №698 «об изменениях в административно-территориальном устройстве Южно-Казахстанской области» образованы административно-территориальные единицы Сарыагашского района и Келесского района путем разделения Сарыагашский района Южно-Казахстанской области. В связи с этим, Б.Абдиев издал приказы в отношении директоров основных средних школ Келесского района о предоставлении права на продолжение их трудовых отношений без изменения и первой подписи и печати всех документов своих учреждений на основании статьи 47 Трудового кодекса.

В соответствии со ст. 47 Трудового кодекса Республики Казахстан «трудовые отношения с работниками продолжаются без изменений в случаях изменения наименования, ведомственной принадлежности, смены собственника акций (долей участия) юридического лица, реорганизации работодателя и юридического лица».

Приказ потерпевшего Б.Абдиева продолжать рабочие отношения с директорами школ округа Келес без проведения конкурса, соответствует требованиям Трудового кодекса и не был отменен каким-либо органом или должностным лицом, то есть у директоров школ он не требовал ни денег, ни долларов и наличие коррупционной схемы не получило своего подтверждения.

Согласно предоставленным Батырбековым на главном судебном заседании документам, заявления об увольнении по собственному желанию от директоров школ Келесского района принимал не Б.Абдиев, а по совместительству исполнявший обязанности руководителя отдела образования Сарыагашского района Н.Усипбеков.

Также не доказаны факты допущения Б.Абдиевым коррупционных правонарушений, не приведены весомые доказательства, то есть не было возбуждено уголовное дело, не было возбуждено никаких следственных действий и не было вынесено обвинительного приговора.

В таком контексте дела суд считает, что в опубликованных А.Батырбековым в отношении Абдиева в социальной сети «Facebook» сведения, сопряженные с обвинением Абдиева «допустил коррупцию», «вновь назначал директоров школ без конкурса, без отбора», «не боится незаконности», «юридически ущемлял», являются заведомо ложными сведениями, не соответствующими действительности.

Кроме того, в судебном заседании Батырбеков представил в суд заявление Умаргазиевой в межрайонное управление Департамента антикоррупционной службы по Сарыагашскому региону департамента по борьбе с экономической и коррупционной преступностью по ЮКО на Абдиева и копию принятого решения. (стр дела 103-115)

Суд считает, что документы, представленные Батырбековым являются необоснованными и неполными.  Потому что, Умаргазиева, будучи свидетелем по данному делу, дала показания суду что не подавала никакого заявления на руководителя отдела образования Келесского района Б.Абдиева, что в ходе досудебного расследования её никто не допрашивал по данному факту и что Б.Абдиев не требовал от неё 3000 долларов США.

То есть Б. Абдиев не получил от них никаких денег при назначении директоров школ в Келесском районе и издал приказ о повторном назначении директоров школ в соответствии с Трудовым кодексом Республики Казахстан о продолжении трудовых отношений. (стр дела 145-154)

Эти обстоятельства подтверждаются письменными объяснениями директоров школ Келесского района (78–90) и свидетелей А. Аскарова и Д. Жолдасова, которые были выслушаны в суде.

Кроме того, выяснилось, что статьи Батырова, представленные на судебное разбирательство, по выводам психолого-филологического Судебно-экспертного исследования № 101 от 27.06.2019, и ответа эксперта Мырзаевой —  статьи Батырбекова были направлены на негативную оценку работы Абдиева и личную негативную оценку потерпевшего. (стр 16-17)

Подсудимый А. Батырбеков на своей личной странице в социальной сети «Facebook сделал запись «Торғай аулау ма әлде «тупить» ету ме?» опубликованной 11.01.2019 года, «Ақшаң болса қалтаңда талтаң да талтаңда или келестегі кеңкелестік-3«, опубликованная 23.02.2019 года, в записи «Мұқағали давай до свидания или кеңкелестік-4«, опубликованной 24.02.2019 года, в записи «Құдам бар, не қамым бар немесе Келестегі кеңкелестік-6» от 19.04.2019г, в записи «Қандай үкім немесе Келестегі кеңкелестік-7» от 08.05.2019г, в записи «Естеріңізге сала кетейік, алдыңғы «Келестегі кеңкелестік-5» есть данные, которые наносят ущерб чести и достоинству и деловой репутации потерпевшего Б. Абдиева, Руководитель районного отдела образования  Келесского района Бахтияр Абдиев не несет никакого наказания за налаженную коррупционную схему, мы высказали мнение что «заврайоно Келеса» Бахтияр Абдиев бесстрашно идет на незаконные действия, что освобожденных 63 директоров школ Бахтияр Абдиев без конкурса и без отбора вернул их обратно на должности. К примеру, «заврайоно» Бахтияр Абдиев запросил три тысячи долларов у Зульфии Умаргазиевой для назначения её на должность директора Детской музыкальной школы. В крайнем случае, Бахтияр Абдиев должен был хотя бы попрощаться с занимаемой должностью при таких правонарушениях. В предыдущей серии мы приводили, что руководитель районного отдела образования Бахтияр Абдиев, назначив директоров школ нарушал грубо закон, потому что верит, что его «крыша» сильна, и мы приводили информацию кто является его «крышей». Опубликовав указанные записи, допустив высказывания «наладив коррупцию», «переназначив директоров без конкурса», «запросив у Умаргазиевой Зульфии три тысячи долларов за назначение директором», распространили заведомо ложные сведения, порочащих его честь и достоинство, подрывающих его честь и деловую репутацию, с использованием средств массовой информации, сетей телекоммуникаций.

Вместе с тем, А. Батырбеков в вышеуказанных записях, опубликованных в своей социальной сети «Facebook», унижает честь и достоинство потерпевшего Б. Абдиева записью «Руководителем отдела образования Келесского района, тупой аким Бозая назначил Б.Абдиева». тем самым публикуя сведения, то есть, используя средства массовой информации, сети телекоммуникаций, нецензурно оскорбил и унизил честь и достоинство потерпевшего Б. Абдиева. Все эти факты подтверждаются представленными и собранными в ходе дела документами и ответами потерпевшего Б.Абдиева.

То есть Батырбеков использовал свою фразу в сети «Facebook» для негативной оценки работы и личности Абдиева, используя фразу «… назначив руководителем отдела образования Келесского района тупого акима Бозая …» адресовав термин Абдиеву и опозорил достоинство и достоинство Абдиева.

В соответствии с заключением психолого-филологической судебной экспертизы от 27.06.2019 года, в тексте статьи, представленной на исследование, содержится предложение о оскорблении чести и достоинства К. Абдиева. (стр 13-18)

В части филологического исследования вышеуказанного заключения,«… руководителем в отдел образования Келесского района назнаачили тупого  акима Бозая Бахтияра Абдиева…» в предложении было установлено, что автор использовал в своем высказывании инвективную (не соответствующую языковой норме) лексику: термин «тупой» — в переменном значении означает глупый, узкий кругозор, относится к словам, противоречащим общепринятым принципам общественного гуманизма, то есть к словам (оскорбительные слова), дающим чью-то более выраженную отрицательную (оскорбительную) оценку личности.

В пункте 1 нормативного постановления Верховного Суда Республики Казахстан от 18 декабря 1992 года №6» О применении в судебной практике законодательства о защите чести, достоинства и деловой репутации граждан и юридических лиц » под распространением сведений, порочащих честь и достоинство граждан и организаций, признаются следующие случаи: сведения, опубликованные в печатных изданиях, сообщенные по радио, телевидению, с использованием других средств массовой информации, отраженные в характеристиках, заявлениях, обращениях в различные организации, устно выраженные при публичных выступлениях, устно выраженные должностным лицам, в том числе одному или нескольким лицам. Если такие данные о личности упоминаются только самому человеку» то такие действия нельзя считать распространением данных.

Заявление А.Батырбекова, о том что высказанные им слова «Тупой аким Бозая» являются не его прямой речью, а являются цитатой некого фейка в сети Фейсбук «Алик Федр» и что Батырбеков упомянул что «по его информации» считаем необоснованным.  Так, Батырбеков, пытаясь унизить честь и достоинство потерпевшего Абдиева, выразил свое намерение использовав средства массовой информации, сети телекоммуникаций.

Поэтому суд на основании совокупности собранных доказательств признает, что действия подсудимого А. Батырбекова подлежат квалификации по части 3 статьи 130 Уголовного кодекса Республики Казахстан, по части 2 статьи 131 Уголовного кодекса Республики Казахстан.

А. Батырбеков на своей странице в Фейсбуке, размещенной на своей личной странице в Фейсбуке, используя средства массовой информации и телекоммуникационные сети, обвинил Б.Абдиева в коррупционных деяниях, заявив что он «наладил коррупционную схему», «идет на нарушения закона без страха» и заявив что «для назначения Умаргазиеву Зульфия апай на должность директора Б.Абдиев запросил всего лишь 3000 долларов» используя информационные и телекоммуникационные сети, обвиняет Б.Абиева в совершении коррупционного преступления, распространяя ложную информацию, которая подрывает его репутацию и достоинство, использует средства массовой информации, телекоммуникационные сети, используя фразу «… назначив руководителем отдела образования Келесского района тупого акима Бозая …» адресовав термин Абдиеву и опозорил достоинство и достоинство Абдиева.

Суд учитывает, что при назначении им наказания Батырбекову не установлены обстоятельства, смягчающие его ответственность и обстоятельства, отягчающие его ответственность.

Принимая во внимание характер уголовного преступления, совершенного Батырбековым, а также влияние наказания, налагаемого на подсудимого, и влияние на жизнедеятельность семьи, суд полагает что нет оснований, для что бы А. Батырбеков был оштрафован или наказан в виде ограничения свободы.

Поэтому суд, назначив подсудимому Батырбекову А. наказание в виде лишения свободы по части 3 статьи 130 Уголовного кодекса, привлечения к общественным работам по части 2 статьи 131 Уголовного кодекса, назначив наказание на основании части 2 статьи 58 Уголовного кодекса путем поглощения менее строгого наказания более строгим.

Суд признает, что в отношении Батырбекова А. из зала суда мера пресечения «содержание под стражей» подлежит применению, срок отбывания наказания исчисляется с 23 сентября 2019 года.

На основании пункта 2 части 5 статьи 46 Уголовного кодекса А. Батырбекову считает необходимым установить отбывание наказания в учреждениях средней безопасности уголовно-исполнительной системы.

В части 1 статьи 951 ГК Республики Казахстан указано, что «моральный вред-это повреждение, унижение или лишение личных неимущественных благ и прав физических лиц, в том числе причинение потерпевшему в результате совершения против него правонарушения, а в случае его смерти-близкие родственники, супруга (супруги), пережившие  душевные или физические страдания (оскорбление, раздражение, подстрекательство, гнев, гнев, стеснение, разжигание, физические страдания, причинение ущерба, в неблагоприятных условиях и т. п.)».

В статье 952 указано «моральный вред возмещается в денежной форме. При определении размера морального вреда также субъективная оценка тяжести причиненного морального вреда близкими родственниками, супругом (супругой) в случае его смерти вследствие совершенного против него правонарушения, а также объективные данные, подтверждающие степень душевного и физического страдания потерпевшего либо его близких родственников, супруга (супруги) в случае его смерти: жизненная значимость блага, ставшего объектом посягательства (жизнь, здоровье, честь, достоинство, свобода, неприкосновенность жилища и т. п.).; тяжесть последствий правонарушений (убийство близких родственников, нанесение телесных повреждений, повлекших инвалидность, лишение свободы, лишение работы или жилища и т. д.); характер и сфера распространения ложных сведений, вызывающих стыду; условия жизни потерпевшего (служебное, семейное, бытовое, материальное, состояние здоровья, возраст и др.), иные заслуживающие внимания обстоятельства. Моральный вред возмещается независимо от подлежащего возмещению имущественного вреда.

В части 1 статьи 917 ГК РК указано, что вред (имущественный и (или) неимущественный), причиненный неправомерными действиями (бездействием) имущественным или неимущественным благам и правам граждан и юридических лиц, подлежит возмещению лицом, его причинившим, в полном объеме.

В результате преступной деятельности подсудимого А. Батырова репутация и честь Б. Абдиева были подорваны, и ему был причинен моральный ущерб.

Кроме того, установлено, что Абдиев Б. за пользование юридической помощью по данному уголовному делу заплатил защитнику 500 000 тенге и на судебно-экспертную экспертизу 67 500 тенге.

Таким образом, суд считает, что жалоба Абдиева к Батырбекову о возмещении морального ущерба в размере до 10 миллионов тенге и материального ущерба в размере 567 500 тенге должна быть частично удовлетворена.

Согласно требованиям статьи 98-1 Уголовного кодекса Республики Казахстан в целях защиты прав и законных интересов потерпевших принудительный платеж от Батырбекова А. в виде денежной суммы в размере пятнадцати месячных расчетных показателей, установленных статьей 98-2 настоящего Кодекса, взыскивается судом в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан «О Фонде компенсации потерпевшим».

Резолютивная часть:

С учетом статей 387, 388, 390, 393, 398, 402, 411-412 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан,

 

Суд приговорил:

Подсудимый Батырбеков Аманкельды Мырхиевич признан виновным в совершении преступления, указанного в части 3 статьи 130 Уголовного кодекса Республики Казахстан, преступления, указанного в части 2 статьи 131 Уголовного кодекса Республики Казахстан.

Суд назначил наказание в виде лишения свободы сроком на 2 (два) года, 3 (три) месяца по части 3 статьи 130 Уголовного кодекса.

Назначить наказание в виде привлечения к общественным работам в течение тридцати часов по ч. 2 ст. 131 Уголовного кодекса Республики Казахстан.

Назначить окончательное наказание сроком на 2 (два) года, 3 (три) месяца путем поглощения менее строгого наказания более строгим наказанием с применением части 2 статьи 58 Уголовного кодекса.

Установить осужденному Батырбекову А. Согласно пункту 2 части 5 статьи 46 Уголовного кодекса отбывание наказания в учреждениях средней безопасности уголовно-исполнительной системы.

Арестовать Батырбекова А.из зала суда, применить меру пресечения» содержание под стражей», срок отбывания наказания считать с 23 сентября 2019 года.

Иск потерпевшего Б. Абдиева удовлетворить частично. В пользу Абдиева Бахтияра Сапаровича взыскать 200 000 (двести тысяч) тенге и материального ущерба 567 500 (пятьсот шестьдесят семь тысяч пятьсот) тенге; а также взыскать в пользу государства государственную пошлину 1 262 (одна тысяча двести шестьдесят две) тенге и 5 675 (пять тысяч шестьсот семьдесят пять) тенге.

Взыскать в пользу государства с Батырбекова А. принудительную выплату в размере пятнадцати месячных расчетных показателей в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан О Фонде компенсации потерпевшим в размере 37 875 (тридцать семь тысяч восемьсот семьдесят пять) тенге.

В течение 15 (пятнадцати) суток со дня объявления стороны протеста на приговор, подсудимый вправе подать апелляционную жалобу в Туркестанский областной суд через Сарыагашский районный суд в течение 15 (пятнадцати) суток со дня получения копии приговора.

Судья,

Копия верна, судья

З.Алсеева

 


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АТЫНАН

 

2019 жылғы 23 қыркүйек         №5154-19-00-1/200 іс              Сарыағаш қаласы

 

Түркістан облысы, Сарыағаш аудандық соты құрамында:

төрағалық етуші судья З.Алсеева,

сот отырысының хатшысы Е.Ниязбеков,

сотталушы А.Батырбеков,

сотталушының қорғаушысы адвокат И.Құрманбай,

жәбірленуші Б.Абдиев,

жәбірленушінің қорғаушысы адвокат Г.Абдукаликованың қатысуларымен, ашық сот отырысында жалпы тәртіптегі қылмыстық ісін қарады, ол бойынша:

Батырбеков Аманкельды Мырхиевич, 17 желтоқсан 1965 жылы Түркістан облысы, Бәйдібек ауданында туған, ұлты қазақ, Қазақстан Республикасының азаматы, білімі жоғары, отбасылы, бұрын 19.01.2017 жылғы Сарыағаш ауданы №2 аудандық сотының үкімімен ҚК-нің 411-бабының 3-бөлігімен 1 (бір) жыл, 5 (бес) ай, 19 (он тоғыз) күнге бас бостандығын шектеуге сотталып, «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» 13 желтоқсан 2016 жылғы Заңын қолданып, жазадан босатылған, «Сарыағаш-Әділет» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, Сарыағаш ауданы, Көктерек кенті, Бейбітшілік көшесі №1 үйдің тұрғыны, жекеше айыптау шағымының көшірмесін алған, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 130-бабының 3-бөлігінде, Қылмыстық кодексінің 131-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыстық құқық бұзушылықтарды жасады деп жекеше айыптау шағымымен сотқа берілген.

СИПАТТАУ БӨЛІГІ:

Сотталушы А.Батырбеков өзінің «Facebook» әлеуметтік желісіндегі жеке парақшасында 11.01.2019 жылы жариялаған «Торғай аулау ма әлде «тупить» ету ме?» атты жазбасында, 23.02.2019 жылы жариялаған «Ақшаң болса қалтаңда талтаң да талтаңда немесе Келестегі кеңкелестік-3» атты жазбасында, 24.02.2019 жылы жариялаған «Мұқағали давай до свидания немесе Келестегі кеңкелестік-4» атты жазбасында, 19.04.2019 жылы жариялаған «Құдам бар, не қамым бар немесе Келестегі кеңкелестік-6» атты жазбасында және 08.05.2019 жылы жариялаған «Қандай үкім немесе Келестегі кеңкелестік-7» атты жазбасында жәбірленуші Б.Абдиевтің ар-намысы мен қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін мәліметтер бар «Естеріңізге сала кетейік, алдыңғы «Келестегі кеңкелестік-5» деген постымызда, Келес аудандық білім бөлімінің басшысы Бахтияр Абдиевтің сыбайластыққа жол қойса да «тоқетерге» ұқсаған жеңіл шарамен құтылып кеткенін жазған едік.»; «Келес заврайоносы» Бахтияр Абдиевтің заңсыздыққа қорықпай бара алатын «батылдығына» тәнтігімізді айттық»; «Директорлықтан босап қалған 63 адамды, Келестің «Заврайонасы» Бахтияр алады да конкурссыз, дәнеңесіз қайтадан сол мектептеріне директор етіп тағайындай салады!»; «Мысалы, балалар саз мектебінің директоры Умаргазиева Зүлфия апайды қайта директор ғып тағайындау үшін «заврайоно» Бахтияр Абдиев одан 3-ақ мың доллар сұраған көрінеді»; «Түк болмады дегенде, Бахтияр Абдиев мынадай заң бұзушылықтарымен атқарып отырған қызметімен хош айтысу керек болатын»; «Алдыңғы серияда аудандық білім бөлімінің басшысы Бахтияр Абдиевтің мектеп директорларын тағайындағанда заңды белден басатынын, себебі сенген «крышасы» мықты екенін және ол «крышасының» кім екені жайлы болжамымызды келтіргенбіз» — деген мәліметтерді жариялап, яғни бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланып жәбірленуші Б.Абдиевті «сыбайластыққа жол қойған», «конкурссыз, дәнеңесіз қайтадан сол мектептеріне директор етіп тағайындаған», «заңсыздыққа қорықпай бара алатын», «заңды белден басатын» деген сөздеремен және «Умаргазиева Зүлфия апайды қайта директор қызметіне тағайындау үшін Бахтияр Абдиев одан 3-ақ мың доллар сұраған көрінеді» деп меңзеп, сыбайлас жемқорлық сипатындағы қылмыс жасады деп айыптап, оның абыройы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн және беделiн түсiретiн көрiнеу жалған мәлiметтерді бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып таратып, жала жапқан.

Сонымен қатар, А.Батырбеков өзінің «Facebook» әлеуметтік желісінде жариялаған жоғарыда көрсетілген жазбаларында жәбірленуші Б.Абдиевтің абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiтетін «…Келес аудандық білім бөліміне басшы қылып Бозайдың тупой әкімі Бахтияр Абдиевтің тағайындатқан…» — деген мәтіндегі мәліметтерді жариялап, яғни бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып жәбірленуші Б.Абдиевтің абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiтіп, қорлаған.

 

УӘЖДЕУ БӨЛІГІ:

Сот тергеуінде сотталушы А.Батырбеков жекеше айыптау шағымымен келіспей, өзінің «Facebook» әлеуметтік желісіндегі парақшасында жариялаған жазбаларында келтірілген мәліметтердің барлығы шындыққа сәйкес келетінін, дәлелсіз мәліметтерді жарияламайтынын. Келес аудандық білім бөлімінің басшысы Б.Абдиев балалар саз мектебінің директоры З.Умаргазиеваны директорлыққа қайта тағайындау үшін 3000 АҚШ долларын сұрағаны жөнінде З.Умаргазиева құзырлы мекемелерге арызданғанын, ол жазылған арыз бойынша шешім қабылданғанын, осы мән-жайларды дәлелдейтін нақты құжат көшірмелері бар екенін. З.Умаргазиева басшылары тарапынан қысым көрген кезде «Сарыағаш-Әділет» қоғамдық бірлестігіне көмек сұрап келгенін, сол кезде қоғамдық бірлестікке мүшелікке қабылдап, көмек бергендерін. Ал «Бозайдың тупой әкімі» деген сөз, өзінің сөзі еместігін, ол «Facebook» әлеуметтік желісіндегі «Алик Федр» деген бір фейктің сөздері екенін, өзінің жазбаларында сол бір фейктің сөздерін пайдаланып, «Хабардар болдық»-деп жазғанын. Сарыағаш аудандық білім бөлімінен алған ресми жауапта Келес ауданына қарасты мектеп директорларының барлығы өз еркімен жұмыстан босату жөнінде арыз жазып, сол арыздың негізінде мектеп директорлары өз еркімен арыз жазуына байланысты жұмыстан босағандарын. Ал, жұмыстан босаған директорлар қайта жұмысқа қабылдану үшін міндетті түрде конкурсқа қатысулары керектігін, Б.Абдиев заңның осы талабын сақтамай мектеп директорларын конкурссыз жұмысқа қабылдағанын, өзінің жазбаларында осы мәселені жазғанын. Б.Абдиевпен ешқандай бас араздығы жоқтығын, тек қоғамдағы болып жатқан мәселелерді сынап мақала жазатынын айтып көрсетті. (11.09.2019 жылғы 5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4 және 20.09.2019 жылғы 5154-19-00-1_200_20092019101003_mix.mp4).

 

Сот тергеуінде жәбірленуші Б.Абдиев жекеше айыптау шағымын толық қуаттап, сотталушы А.Батырбековтің «Facebook» әлеуметтік желісіндегі парақшасында жариялаған жазбаларында өзінің абыройы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн және беделiн түсiретiн көрiнеу жалған мәлiметтерді жариялап, Келес ауданы әкімшілік-аумағы құрылуына байланысты мектеп директорларын тағайындау кезінде әрқайсысынан үш мың доллар көлемінде пара сұраған, сыбайластыққа жол берген, «Заңды белден басатын, заңсыздыққа қорықпай бара алатын» деген мәтіндегі

жалған мәліметтерді бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып жариялап, шындыққа сәйкес келмейтін ақпараттарды таратып, өзіне жала жапқанын, сонымен қатар, жариялаған мақалаларында өзінің абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiтетін сөздермен қорлағанын айтып, А.Батырбековті Қылмыстық кодексінің 130-бабының 3-бөлігінде, Қылмыстық кодексінің 131-бабының 2-бөлігімен жауапкершілікке тартуды сұрады. (04.09.2019 жылғы 5154-19-00-1_200_04092019103758_mix.mp4 және 11.09.2019 жылғы 5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4).

Сот тергеуінде куә А.Жүзенов аудандық мәслихат депутаты болып табылатынын, жәбірленуші Б.Абдиевке ешқандай қатысы жоқ екенін, Б.Абдиевтің атқарып отырған қызметіне тағайындауға мәслихат депутаттарының ешқандай қатысы жоқ екенін, оның осы қызметке тағайындалуына немесе қандайда бір шешім қабылдауына араласуға ешқандай құзіреті жоқ екенін, Қ.Балабиевпен ешқандай құда емес екенін, А.Батырбеков жала жауып отырғанын айтып көрсетті. (11.09.2019 жылғы

5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4).

 

Сот тергеуінде куә З.Умаргазиева өз жауабында Б.Абдиев өзінен ешқандай ақша сұрамағанын, ақша сұрағаны жөнінде ешқандай құзырлы органдарға арызданбағанын, Б.Абдиев басшы ретінде өте іскер жақсы мінезделетін адам екенін айтып көрсетті. (11.09.2019 жылғы 5154-19-00-

1_200_11092019100431_mix.mp4).

Сот тергеуінде куә А.Асқарова Келес ауданында орналасқан №13 Т.Бигелдинов атындағы орта мектеп директоры болып қызмет атқаратынын, Б.Абдиев білім бөлімінің басшысы ретінде өзінен ешқандай ақша талап етпегенін, қысым көрсетпегенін, Б.Абдиевпен қызмет бабында тану кезінде ешқандай теріс жағынан байқамағанын. 2018 жылы Сарыағаш ауданынан Келес ауданы бөлініп шыққан кезде, Сарыағаш аудандық білім бөліміне өзін Келес ауданында орналасқан №13 санды Т.Бигелдинов атындағы орта мектепке директор қызметіне ауысу негізінде қайта тағайындау жөнінде арыз жазғанын айтып көрсетті. (11.09.2019 жылғы

5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4)

Сот тергеуінде куә Д.Жолдасов Келес ауданында орналасқан орта мектеп директоры болып қызмет атқаратынын айтып, сотта жауап берген куә А.Асқаровтың жауабына мағыналас жауап берді. (11.09.2019 жылғы

5154-19-00-1_200_11092019100431_mix.mp4)

Сот тергеуінде сұралған сарапшы маман М.Мырзаева осы қылмыстық іс бойынша 27.06.2019 жылғы №101 санды маманның қорытындысын жасағанын, ол бойынша зерттеуге ұсынылған мақалаларда Б.Абдиевті сынап, оның жеке басына жағымсыз сипаттама беруге бағытталған, ар-намысы мен қадір-қасиетін әдепсіз түрде кемсітетін, қорлау сөздері бар екенін, мақаладағы «Бозайдың тупой әкімі» деген сөздер Б.Абдиевті әдепсіз түрде кемсітетін, қорлау сөзі болып табылатынын, ол сөз нақты Б.Абдиевке бағытталған сөз болып табылатынын айтып көрсетті. (20.09.2019 жылғы 5154-19-00-

1_200_20092019101003_mix.mp4).

Сотталушы А.Батырбеков кінәсін мойындамағанымен, оның Б.Абдиевті сыбайлас жемқорлық сипатындағы қылмыс жасады деп айыптап, оның абыройы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн және беделiн түсiретiн көрiнеу жалған мәлiметтерді бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып таратып, жала жапқан қылмыстық құқық бұзушылық жасаған әрекеттері іс бойынша жинақталған құжаттармен және куәлердің жауаптарымен өз айғағын тауып бекітіледі.

 

Атап көрсеткенде:

Куә З.Умаргазиева өз жауабында Б.Абдиев өзінен ешқандай ақша сұрамағанын, ақша сұрағаны жөнінде ешқандай құзырлы органдарға арызданбағанын, Б.Абдиев басшы ретінде өте іскер жақсы мінезделетін адам екенін көрсеткен.

Куә А.Асқарова Келес ауданында орналасқан №13 Т.Бигелдинов атындағы орта мектеп директоры болып қызмет атқаратынын, Б.Абдиев білім бөлімінің басшысы ретінде өзінен ешқандай ақша талап етпегенін, қысым көрсетпегенін, Б.Абдиевпен қызмет бабында тану кезінде ешқандай теріс жағынан байқамағанын. 2018 жылы Сарыағаш ауданынан Келес ауданы бөлініп шыққан кезде, Сарыағаш аудандық білім бөліміне өзін Келес ауданында орналасқан №13 санды Т.Бигелдинов атындағы орта мектепке директор қызметіне ауысу негізінде қайта тағайындау жөнінде арыз жазғанын көрсеткен.

Куә Д.Жолдасов куә А.Аскарованың жауабына ұқсас жауаптар берген.

27.06.2019 жылғы «Психологиялық-филологиялық сот сараптамалық зерттеу» маманның №101 қортындысында сай, «Торғай аулау ма әлде «тупить» ету ме?», «Ақшаң болса қалтаңда талтаң да талтаңда немесе Келестегі кеңкелестік-3», «Мұқағали давай до свидания немесе Келестегі кеңкелестік-4», «Құдам бар, не қамым бар немесе Келестегі кеңкелестік-6», «Қандай үкім немесе Келестегі кеңкелестік-7» атты мақалаларды зерттеу жайлы қорытындысына сай, зерттеуге ұсынылған мақала мәтіндері Б.Абдиевтің атқарып отырған қызметіне және жеке басына теріс-жағымсыз баға беруге бағытталғаны, мақала мәтінінде Б.Абдиевтің ар-намысы мен қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне шындыққа сәйкес келмеген жағдайда нұқсан келтіретін мәліметтер барлығы анықталған.

Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 5 маусымдағы «Оңтүстік Қазақстан облысының әкімшілік-аумақтық құрылысындағы өзгерістер туралы» №698 Жарлығына сәйкес Оңтүстік Қазақстан облысының Сарыағаш ауданына бөліну жолымен Сарыағаш ауданы және Келес ауданы әкімшілік-аумақтары құрылған. Осыған байланысты, Б.Абдиев Келес ауданына қарасты негізгі орта мектеп директорларына қатысты олардың еңбек қатынастары өзгеріссіз жалғасу және өз мекемелерінің барлық құжаттарына бірінші қол қою мен мөр басу құқығы берілу жөнінде, Еңбек кодексінің 47-бабының негізінде бұйрықтар қабылдаған. (іс беті 145-154).

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің 47-бабында «Жұмыс берушінің атауы, ведомстволық тиесілілігі өзгерген, заңды тұлға акцияларының (қатысу үлестерінің) меншік иесі ауысқан, жұмыс берушізаңды тұлға қайта ұйымдастырылған жағдайларда жұмыскерлермен еңбек қатынастары өзгеріссіз жалғаса береді» деп көрсетілген.

 

Жәбірленуші Б.Абдиевтің Келес ауданына қарасты мектеп директорларына қатысты конкурс өткізбестен, олардың еңбек қатынастарын өзгеріссіз жалғастыру туралы шығарған бұйрығы Еңбек кодексінің талаптарына сай келеді және ол бұйрықтар ешқандай органмен немесе лауазымды адаммен күші жойылмаған, яғни ол мектеп директорларын жұмысқа тағайындау кезінде олардан ешқандай ақша немесе доллар алмағаны және сыбайлас жемқорлыққа жол бермегені бекітіледі.

Ал, басты сот талқылауында А.Батырбеков ұсынған құжаттардағы Келес ауданына қарасты мектеп директорларын өз еркімен жұмыстан босату жөніндегі бұйрықты Сарыағаш ауданының білім бөлімі басшысының міндетін қоса атқарушы Н.Усипбеков қабылдаған, яғни мектеп директорларын Б.Абдиев қызметтерінен босатпаған. (іс беті 118-125).

 

Сондай-ақ, Б.Абдиев нақты заңсыздыққа барып, сыбайластыққа жол бергені іс бойынша зерттелген дәлелдемелермен анықталмады, яғни ол жөнінде қылмыстық іс қозғалмаған, тергеу амалдары жүргізілмеген және айыптау үкімі шықпаған.

Істің мұндай тұрғысында сот А.Батырбековтың «Facebook» әлеуметтік желісінде Б.Абдиевке қатысты жариялаған жазбаларда Б.Абдиевті «сыбайластыққа жол қойған», «конкурссыз, дәнеңесіз қайтадан сол мектептеріне директор етіп тағайындаған», «заңсыздыққа қорықпай бара алатын», «заңды белден басатын» деп айыптауымен ұштасқан мәліметтері, шындыққа сәйкес келмейтін, көрінеу жалған мәлімет болып табылады деп санайды.

 

Одан бөлек, сот отырысында А.Батырбеков сотқа З.Умаргазиеваның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет Департаментінің Сарыағаш аймағы бойынша ауданаралық басқармасына Б.Абдиевтің үстінен жазған арызын және осы арыз бойынша қабылданған шешімнің көшірмесін ұсынған. (іс беті 103-115).

 

Сот, А.Батырбековтің осы ұсынған құжаттарын негізсіз және шындыққа мүлдем жанаспайды деп табады. Себебі, сот отырысында куә ретінде жауап берген З.Умаргазиева Келес аудандық білім бөлімінің басшысы Б.Абдиевтің үстінен ешқандай органға арыз жазбағанын, сотқа дейінгі тергеп тексеру органдарының ешқайсысы өзін шақырып жауап алмағанын, Б.Абдиев өзінен 3000 АҚШ доллары көлемінде ақша сұрамағанын айтып, жауап берді.

Яғни, Б.Абдиев Келес ауданына қарасты мектеп директорларын тағайындау кезінде олардан ешқандай ақша талап етпегені, оларды Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің талаптарына сай мектеп директорларының еңбек қатынастарын өзгеріссіз жалғастыру жөніндегі келісімдерімен қайта тағайындау жөнінде бұйрық шығарғаны анықталды.

(іс беті 145-154).

Бұл мән-жайлар, іске тіркелген Келес ауданына қарасты мектеп директорларының жазбаша түсініктерімен (іс беті 78-90) және сотта жауап берген куәлер А.Асқарова мен Д.Жолдасовтың жауаптарымен бекітіледі.

Сонымен қатар, 27.06.2019 жылғы «Психологиялық-филологиялық сот сараптамалық зерттеу» маманның №101 қорытындысына және сарапшы-маман М.Мырзаеваның сотта берген жауаптарынан зерттеуге ұсынылған А.Батырбековтің мақалалары жалпы анализ бойынша Б.Абдиевтің атқарып отырған қызметіне және жеке басына жағымсыз баға беруге бағытталғаны анықталды. (іс беті 16-17).

23.02.2019 жылғы А.Батырбековтің «Facebook» әлеуметтік желісіндегі парақшасында жариялаған «Ақшаң болса қалтаңда талтаң да талтаңда немесе Келестегі кеңкелестік-3» атты жазбасында «Ол Келес өңіріне қарасты 63 мектептің директорларына «давай тез барып, Сарыағаштан шығып келіңдер» деп бұйырады», «Директорлықтан босап қалған 63 адамды, Келестің «Заврайонасы» Бахтияр алады да конкурссыз, дәнеңесіз қайтадан сол мектептеріне директор етіп тағайындай салады!», «Балалар саз мектебінің директоры Умаргазиева Зулфия апайды қайта директор қызметіне тағайындау үшін «заврайоно» Бахтияр Абдиев одан 3-ақ мың доллар сұраған көрінеді» деген мәтіндегі сөйлемдерде (іс беті 70), 19.04.2019 жылы жариялаған «Құдам бар, не қамым бар немесе Келестегі кеңкелестік-6» атты жазбасында «Естеріңізге сала кетейік, алдыңғы «Келестегі кеңкелестік-5» деген постымызда, Келес аудандық білім бөлімінің басшысы Бахтияр Абдиевтің сыбайластыққа жол қойса да «тоқетерге» ұқсаған жеңіл шарамен құтылып кеткенін жазған едік.», «Келес заврайоносы» Бахтияр Абдиевтің заңсыздыққа қорықпай бара алатын «батылдығына» тәнтігімізді айттық», «Түк болмады дегенде, Бахтияр Абдиев мынадай заң бұзушылықтарымен атқарып отырған қызметімен хош айтысу керек болатын» (іс беті 72) және 08.05.2019 жылы жариялаған «Қандай үкім немесе Келестегі кеңкелестік-7» атты жазбасында «Алдыңғы серияда аудандық білім бөлімінің басшысы Бахтияр Абдиевтің мектеп директорларын тағайындағанда заңды белден басатынын, себебі сенген «крышасы» мықты екенін және ол «крышасының» кім екені жайлы болжамымызды келтіргенбіз» деген мәтіндегі жарияланған жазбаларында Б.Абдиевке қатысты «сыбайластыққа жол қойған», «конкурссыз, дәнеңесіз қайтадан сол мектептеріне директор етіп тағайындаған», «заңсыздыққа қорықпай бара алатын», «заңды белден басатын» — деп жарияланған сөздерді, сотталушы А.Батырбеков көрінеу жалған екендігін нақты біле тұра, бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып, жариялап жіберген.

 

Сонымен қатар, сотталушы А.Батырбеков кінәсін мойындамағанымен, оның «Facebook» әлеуметтік желісінде жариялаған

 

8

 

 

жоғарыда көрсетілген жазбаларында жәбірленуші Б.Абдиевтің абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiтетін «…Келес аудандық білім бөліміне басшы қылып Бозайдың тупой әкімі Бахтияр Абдиевтің тағайындатқан…» — деген мәтіндегі мәліметтерді жариялап, яғни бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып жәбірленуші Б.Абдиевтің абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiтіп, қорлаған қылмыстық құқық бұзушылық жасаған әрекеттері іс бойынша жинақталған құжаттармен және жәбірленуші Б.Абдиевтің жауаптарымен өз айғағын тауып бекітіледі.

 

Яғни, А.Батырбеков өзінің «Facebook» әлеуметтік желісінде жариялаған жазбаларында Б.Абдиевтің атқарып отырған қызметіне және жеке басына жағымсыз баға беруге бағытталған «…Келес аудандық білім бөліміне басшы қылып Бозайдың тупой әкімі Бахтияр Абдиевті тағайындатқан…» деген мәтіндегі сөйлемді пайдаланып, «тупой» деген терминді нақты адресат Б.Абдиевке бағыттап, Б.Абдиевтің абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiткен.

 

27.06.2019 жылғы «Психологиялық-филологиялық сот сараптаманың қорытындысына сәйкес, зерттеуге ұсынылған мақала мәтіндерінде Б.Абдиевтің ар-намысы мен қадір-қасиетін қорлау сипатындағы сөйлем бар. (іс беті 13-18).

Жоғарыда көрсетілген қорытындының филиологиялық зерттеу бөлігінде, «…Келес аудандық білім бөліміне басшы қылып Бозайдың тупой әкімі Бахтияр Абдиевті тағайындатқан…» деген сөйлемде автор өз ойын жеткізу барысында инвективтік (тілдік нормаға сәйкес келмейтін) лексиканы қолданғанын: «тупой» термині — ауыспалы мағынада топас, ой-өрісі тар, надан, пасық деген мағына беретінін, қоғамдық-ізгілік қағидаларына қайшы келетін сөздерге, яғни біреудің жеке басына аса айқын жағымсыз (теріс) баға беретін сөздерге (балағаттайтын сөздер) жататыны анықталған. (іс беті 17).

 

Қазақстан Республикасы Жоғары Сотының «Сот тәжiрибесiнде азаматтардың және заңды тұлғалардың ар-намысы мен абыройын және iскерлiк беделдiлiгiн қорғау жөнiндегi заңдылықты қолдану туралы» 1992 жылғы 18 желтоқсандағы №6 нормативтік қаулысының 1 тармағында «Азаматтардың және ұйымдардың ар-намысына және абыройына кір келтіретін мәліметтерді тарату деп мына жағдайлар танылады: баспа жүзінде жарияланған, радиомен, теледидардан, жалпы басқа да бұқаралық құралдарды пайдалану арқылы хабарланған, мінездемелерде, арыздарда, әртүрлі ұйымдарға жолданған хаттарда көрсетілген, көпшілік алдында сөйлеу кезінде, лауазымды адамдарға, немесе басқада, оның ішінде бір немесе бірнеше адамға ауызша айтылған мәліметтер. Жеке адам туралы ондай мәлімет тек сол адамның өзіне ғана айтылса, ондай әрекеттерді кір келтіретін мәліметтерді тарату деп есептеуге болмайды» деп ескертілген.

 

9

 

 

А.Батырбековтың «Бозайдың тупой әкімі» деген сөз, өзінің сөзі еместігі, ол «Facebook» әлеуметтік желісіндегі «Алик Федр» деген бір фейктің сөздері екені, өзінің жазбаларында сол бір фейктің сөздерін пайдаланып, «Хабардар болдық» деп жазғаны туралы уәждер негізсіз. Яғни А.Батырбеков жәбірленуші Б.Абдиевтің ар-намысына тиіп, оның абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiту ниетімен, аталған сөздерді бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып жария еткен.

Сондықтан, сот, жинақталған дәлелдемелер жиынтығы негізінде сотталушы А.Батырбековтың әрекеті Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 130-бабының 3-бөлігімен, Қылмыстық кодексінің 131-бабының 2-бөлігімен саралауға жатады деп табады. Өйткені А.Батырбеков өзінің «Facebook» әлеуметтік желісіндегі жеке парақшасында жариялаған жазбаларында, яғни бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып жәбірленуші Б.Абдиевті «сыбайластыққа жол қойған», «конкурссыз, дәнеңесіз қайтадан сол мектептеріне директор етіп тағайындаған», «заңсыздыққа қорықпай бара алатын», «заңды белден басатын» — деген мәліметтерді жариялап және «Умаргазиева Зүлфия апайды қайта директор ғып тағайындау үшін Бахтияр Абдиев одан 3-ақ мың доллар сұраған көрінеді» деп меңзеп, бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып жәбірленуші Б.Абдиевті сыбайлас жемқорлық сипатындағы қылмыс жасады деп айыптап, оның абыройы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн және беделiн түсiретiн көрiнеу жалған мәлiметтер таратып жала жауып, бұқаралық ақпарат құралдарын, телекоммуникациялар желілерін пайдаланып «…Келес аудандық білім бөліміне басшы қылып Бозайдың тупой әкімі Бахтияр Абдиевтің тағайындатқан…» — деген мәтіндегі мәліметтерді жариялап, жәбірленуші Б.Абдиевтің абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiтіп, қорлаған.

 

Сот, А.Батырбековке жаза тағайындағанда оның жауаптылығын жеңілдететін мән-жайлар мен жауаптылығын ауырлататын мән-жайлар іс бойынша анықталмағанын ескереді.

 

А.Батырбеков жасаған қылмыстық құқық бұзушылықтың сипатын, сондай-ақ тағайындалатын жазаның сотталушының түзелуіне және отбасының тіршілік жағдайына ықпалын ескеріп, А.Батырбековке айыппұл немесе түзеу жұмыстары және балама бас бостандығын шектеу түріндегі жаза тағайындауға негіз жоқ деген тұжырымға келеді.

Сондықтан, сот, сотталушы А.Батырбековке Қылмыстық кодекстің 130-бабының 3-бөлігі бойынша бас бостандығын айыру жазасын, Қылмыстық кодексінің 131-бабының 2-бөлігі бойынша қоғамдық жұмыстарға тарту жазасын тағайындап, Қылмыстық кодексінің 58-бабының 2-бөлігінің негізінде онша қатаң емес жазаны неғұрлым қатаң жазаға сiңiру арқылы жаза тағайындайды.

 

10

 

 

Сот, А.Батырбековке қатысты сот залынан «күзетпен ұстау» бұлтартпау шарасы қолданылуға, жазаны өтеу мерзімі 2019 жылғы 23 қыркүйектен бастап есептелуге жатады деп табады.

 

Қылмыстық кодексінің 46-бабының 5-бөлігінің 2-тармағының негізінде А.Батырбековке жазаны қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемелерінде өтеуді белгілеу қажет деп санайды.

 

Қазақстан Республикасының АК-нің 951-бабының 1-бөлігінде «Моральдық зиян – жеке тұлғалардың өзiндiк мүлiктiк емес игiлiктерi мен құқықтарының бұзылуы, кемсiтiлуi немесе олардан айырылуы, оның iшiнде өзiне қарсы құқық бұзушылықтың жасалуы салдарынан жәбiрленушiнiң, ал осындай құқық бұзушылық салдарынан ол қайтыс болған жағдайда – жақын туыстарының, жұбайының (зайыбының) басынан кешірген (төзімін тауысқан, уайымға салған) жан азабы немесе тән азабы (қорлау, ызаландыру, қысым жасау, ашуландыру, ұялту, түңілту, тән қиналуы, залал шегу, қолайсыз жағдайда қалу және т.б.)» деп көрсетілген. Ал, 952-бабында «Моральдық зиян ақшалай нысанда өтеледi. Моральдық зиянның мөлшерiн анықтаған кезде жәбірленушінің не оған қарсы жасалған құқық бұзушылық салдарынан ол қайтыс болған жағдайда жақын туыстарының, жұбайының (зайыбының) келтiрiлген адамгершiлiк залалдың ауырлығын субъективті бағалауы да, сондай-ақ жәбiрленушiнiң не ол қайтыс болған жағдайда оның жақын туыстарының, жұбайының (зайыбының) жан азабы мен тән азабының дәрежесiн дәлелдейтiн объективтi деректер де: қол сұғу объектiсi болған игiлiктiң (өмiр, денсаулық, ар-ождан, қадiр-қасиет, бостандық, тұрғын үйге ешкiмнiң тиіспеуi және т.б.) өмірлiк маңыздылығы; құқық бұзушылық зардаптарының ауырлығы (жақын туыстарын өлтiру, мүгедектiкке алып келген дене жарақатын салу, бас бостандығынан айыру, жұмыстан немесе тұрғын үйден айыру және т.б.); ұятқа қалдыратын жалған мәлiметтер тарату сипаты мен аясы; жәбiрленушiнiң өмiр сүру жағдайлары (қызметтік, отбасылық, тұрмыстық, материалдық, денсаулық жағдайы, жасы және басқалары), өзге де назар аударуға тұратын мән-жайлар ескерiледi. 3. Моральдық зиян өтелуге тиiс мүлiктiк зиянға қарамастан өтеледi» деп көрсетілген.

Қазақстан Республикасының АК-нің 917-бабының 1-бөлігінде, азаматтар мен заңды тұлғалардың мүлiктiк немесе мүлiктiк емес игiлiктерi мен құқықтарына заңсыз iс-әрекеттермен (әрекетсiздiкпен) келтiрiлген (мүлiктiк және (немесе) мүлiктiк емес) зиянды, оны келтiрген тұлға толық көлемiнде өтеуге тиiс екені көрсетілген.

Сотталушы А.Батырбековтің қылмыстық іс-әрекетінен Б.Абдиевтің абыройы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келіп, оған моральдық шығын келген.

Сонымен қатар, Б.Абдиев осы қылмыстық іс бойынша заң көмегін пайдаланғаны үшін қорғаушыға 500 000 теңге және сот-сараптамасына 67 500 теңге төлегені анықталды, ол жөнінде іске түбіртектер тіркелген.

 

Сондықтан, сот, жәбірленуші Б.Абдиевтің сотталушы А.Батырбековтен 10 000 000 миллион теңге моральдық шығынды және 567 500 теңге материалдық шығынды өндіру туралы талап арызы ішінара қанағаттандырғанды дұрыс деп табады.

 

Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 98-1-бабының талаптарын сай жәбірленушілердің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау мақсатында А.Батырбековтен осы Кодекстің 98-2-бабында белгіленген он бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерде ақшалай сома түріндегі мәжбүрлі төлемді сот Қазақстан Республикасының «Жәбірленушілерге өтемақы қоры» туралы заңнамасында көзделген тәртіппен өндіреді.

 

ҚАРАР БӨЛІГІ:

 

 

Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 387, 388, 390, 393, 398, 402, 411-412-баптарын басшылыққа алып, сот

 

ҮКІМ ЕТТІ:

 

Сотталушы Батырбеков Аманкельды Мырхиевич Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 130-бабының 3-бөлігінде көрсетілген қылмысты, Қылмыстық кодексінің 131-бабының 2-бөлігінде көрсетілген қылмыстық теріс қылықты жасағаны үшін кінәлі деп танылсын.

Қылмыстық кодексінің 130-бабының 3-бөлігімен 2 (екі) жыл, 3 (үш) ай мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалсын.

Қылмыстық кодексінің 131-бабының 2-бөлігімен отыз сағат қоғамдық жұмыстарға тарту жазасы тағайындалсын.

Қылмыстық кодексінің 58-бабының 2-бөлігін қолданып, қатаңдығы жеңілірек жазаны неғұрлым қатаң жазаға сіңіру жолымен түпкілікті 2 (екі) жыл, 3 (үш) ай мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалсын.

Сотталған А.Батырбековке Қылмыстық кодексінің 46-бабының 5-бөлігінің 2-тармағына сай жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемелерінде өтеуге белгіленсін.

А.Батырбеков сот залынан қамауға алынып, «күзетпен ұстау» бұлтартпау шарасы қолданылсын, жазаны өтеу мерзімі 2019 жылғы 23 қыркүйектен бастап есептелсін.

Жәбірленуші Б.Абдиевтің талап арызы ішінара қанағаттандырылсын. Батырбеков   Аманкельды   Мырхиевичтен   Бахтияр  Сапарович Абдиевтің пайдасына 200 000 (екі жүз мың) теңге моральдық шығын және 567 500  (бес жүз алпыс жеті мың бес жүз) теңге материалдық шығын өндірілсін; сонымен қатар, мемлекет пайдасына 1 262  (бір мың екі жүз алпыс  екі)  теңге  және  5 675  (бес  мың  алты  жүз  жетпіс  бес)  теңге

мемлекеттік баж салығы өндірілсін.

 

12

 

 

А.Батырбековтен Қазақстан Республикасының Жәбірленушілерге өтемақы қоры туралы заңнамасында көзделген тәртіппен он бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерде 37 875 (отыз жеті мың сегіз жүз жетпіс бес) теңге мәжбүрлі төлем мемлекет пайдасына өндірілсін.

 

Үкімге наразы тарап жарияланған күннен бастап, сотталушы үкімнің көшірмесін алған күннен бастап 15 (он бес) тәулік ішінде Сарыағаш аудандық соты арқылы Түркістан облыстық сотына апелляциялық шағым келтіруге құқылы.

 

 

Судья

З.Алсеева

Көшірмесі дұрыс, судья

З.Алсеева

 

Плюсануть
Поделиться
Отправить
Класснуть